سعيد اصرار كرد و گفت: حتما بايد منبر تطهير شود سرانجام منبر را شست و سپس بر فراز آن رفت و سخنرانى كرد و تا مدتى خود را طورى به مردم به مردم نشاندن داد، كه رفتارش مورد رضايت مردم قرار گرفت.⁽²⁵⁾

واى چندان نگذشت كه عده‏اى از اشراف و دوستانش كه در عصر خلافت عمر با آنها رفيق بود و در جنگ قادسيه با آنها هم دم بود و عده‏اى از قاريان ( اهل ظاهر) بصره، در اطراف او گرد هم آمدند، و در جلسات شب نشينى‏هاى او شركت مى‏كردند و دمخور او مى‏شدند و از هر درى سخن مى‏گفتند.

( به جاى مردان صالحى چون كميل، مالك اشتر، و افراد اصيل كوفه، با عده‏اى طرفدار عثمان و يا بى تفاوت و يا توجيه گران ابن الوقت همنشين و هم دم گرديد)

طولى نكشيد كه سعيد نيز همچون وليد، دست تجاوز به اموال مسلمين دراز كرد، و به حيف و ميل بيت المال، و تبعيض و تقرب خويشان و پارتى بازى و رشوه خوارى پرداخت.

مالك اشتر كه نه با وليد (فرماندار سابق) پدر كشتگى داشت، و نه با سعيد (فرماندار جديد) عقد اخوات بسته بود، بلكه اسلام و دستورات عدل اسلامى را ميزان قرار داده بود، و دلش براى اسلام مى‏تپيد، خود را براى اعتراض و مخالفت با سعيد آماده ساخت. مردان نخع (خاندانش) را با خود همدست كرد تو در انتظار فرصت بودند كه در يك وقت مناسبى، اعتراض خود را آشكار سازند.

يك روز سعيد آشكارا در ميان اجتماع مردم و در مقر فرماندارى، اعلام كرد كه سرزمينهاى عراق، بوستان قريش و بنى اميه است.

مالك اشتر، از اين سخن، بسيار خشمگين شد و فرياد زد: آيا تو مى‏پندارى سرزمينهاى آباد عراق كه سپاه اسلام آن را به دست آورده‏اند و شمشيرهاى ما آن را در اختيار اسلام قرار داده، بوستان قريش و بنى‏اميه است؟، نه هرگز، سوگند به خدا هيچ يك از شما در بهره‏گيرى از بيت‏المال، بر ما اختيارى نداريد.

در اين هنگام عبدالرحمن اسدى رئيس شرطه سعيد به مالك اشتر با خشم و تندى گفت:

آيا سخن اين شخص را نمى‏شنويد؟

در همين هنگام آنها در حضور سعيد، به طرف رئيس شرطه، هجوم بردند و او را به سختى كوبيدند و نقش بر زمين كردند، و سپس پايش را گرفتند و در زمين كشاندند و به كنار انداختند واز دارالاماره خارج شدند.⁽²⁶⁾

گسترش اعتراضات به سعيد، و نامه او به عثمان‏

پس از اين ماجرا، اعتراض كنندگان، از جمله مالك اشتر مبارزه منفى كردند. به اين معنا كه در مجالس و محافلى كه سعيد تشكيل مى‏داد؛ شركت نمى‏نمودند ،و از جماعت آنها دورى مى‏كردند، بلكه بين خود مجالس تشكيل داده و با بيان خلافهاى سعيد و عثمان، به افشاگرى بر ضد آنها مى‏پرداختند، و مردم را بر عليه حكومت سعيد مى‏شوراندند سعيد خود را در فشار معترضين، ديد و براى عثمان چنين نامه نوشت:

جمعى از اهالى كوفه با هم اجتماع كرده و به بيان عيوب تو و من مى‏پردازند اگر اين وضع ادامه يابد،ترس آن است كه جمعيت آنها بسيار شود و اسباب زحمت فراهم گردد...

فرمان تبعيد مالك و همدستان او، از جانب عثمان‏

هنگامى كه نامه به دست عثمان رسيد، عثمان به خيال اين كه مى‏توان با تبعيد چند نفر، آنها را خاموش كرد، و احساسات ساير مردم را فرو نشاند، در پاسخ نامه، فرمان تبعيد آنها را به شام صادر كرد، و چنين نوشت:

اى سعيد! به فرمان من آنها را از كوفه به شام تبعيد كن، تا سياستمدار حزب اموى؛ معاويه، به كار آنها رسيدگى كند.

و از سوى ديگر، نامه‏اى براى معاويه نوشت: به دستور ما جمعى از مردم كوفه نزد تو آورده مى‏شوند، با آنها تماس بگير، اگر قانع نشدند و توانستى آنها را رام كنى، كه آنها را بپذيرد و اگر تو را خسته كردند، آنها را به كوفه باز گردان.

مالك اشتر و همراهان در تبعيدگاه شام‏

سعيد بر اساس فرمان عثمان ، مالك اشتر و چند نفر از همدستانش مانند: كميل بن زياد، صعصعه بن صوحان و ثابت بن قيس و... را به شام تبعيد كرد، وقتى آنها به شام رسيدند، نخست معاويه از راه تطميع و سازش با آنها برخورد كرده، از آنها استقبال گرم نمود و آنها را در كليساى مريم كه از بدترين كاخهاى شام بود جاى داد، و همچون عراق، حقوق و غذاى آنها را در اختيارشان گذاشت و گاهى با آنها ملاقات كرده و گفتگو مى‏نمود و از آنها احترام مى‏كرد، در يكى از جلسات با آنها به طور مشروح گفتگو كرد و به آنها گفت:

شما جمعى از امت عرب هستيد، داراى دندان و زبان و قدرت بيان مى‏باشد، در پرتو اسلام بر مقام ارجمندى نايل شديد، و با مجاهدات در اختيار خود در آورديد.

به من گزارش رسيده كه شما با طايفه قريش برخورد بد مى‏كنيد، اگر قريش نبوديد، شما ذليل بوديد؛ همان گونه كه امروز آنها پيشوايان شمايند، براى شما سپرى هستند آنها با صبر و مقاومت، مخارج شما را تامين. مى‏كنند، سپر خود را رد نكنيد.

سپس معاويه خشمگين شد و فرياد زد:

سوگند به خداء من شما را به چيزى امر نمى‏كنم، مگر اينكه نخست خودم و افراد و خانواده و نزديكانم را امر مى‏كنم، طايفه قريش مى‏داند كه ابوسفيان شريفترين اين طايفه است. جز اينكه پيامبر اسلام(صلى الله عليه و آله و سلم) در ميان قريش، به امتيازاتى از طرف خدا برگزيده شده است... به عقيده من، اگر همه مردم از ابوسفيان به وجود مى‏آمدند، همه زيرك و هوشيار بودند.

اعتراض تبعيد شدگان به گفتار معاويه‏

گفتار معاويه وقتى كه به اينجا رسيد، مالك اشتر و همدستانش؛ سخن او را قطع كردند و يكصدا گفتند:

دروغ مى‏گويى، خداوند شخصى (آدم عليه السلام) را كه از ابوسفيان بهتر بود، با دست قدرت خود آفريد و روح مخصوصش را در او دميد، و به فرشتگان فرمان داد تا او را سجده كنند در عين حال در ميان انسانها افراد خوب و بد فاسق و احمق و زيرك وجود دارد.

معاويه كه با اين اعتراض ، تيرش به سنگ خورده بود، در حالى كه خشمگين بود، برخاست و از نزد آنها بيرون رفت.

شب بعد بار ديگر معاويه نزد تبعيد شدگان آمد و دوباره با آنها، به گفتگو نشست و به آنها گفت:

يا براى من مايه خير و نيكى باشيد، و يا سكوت كنيد و با سرپنجه فكر و انديشه، آنچه به نفع شما و خاندان شما و به نفع عموم مسلمانان است طلب كنيد و زندگى كنيد و من نيز با شما زندگى مى‏كنم.

تبعيد شدگان، تو لايق آن مقام نيستى تا با تو كنار بيايم و همدم شويم، و اطاعت از تو كنيم، چرا كه اطاعت در معصيت خدا روا نيست.

معاويه: مگر در آغاز شما را به تقوا و اطاعت خدا و پيامبرش امر نكردم و نگفتم كه همه ما با هم به ريسمان الهى چنگ بزنيد و از همديگر جدا نشويد.

تبعيد شدگان: بلكه تو ما را امر به تفرقه و خلافت آنچه از جانب پيامبر (صلى الله عليه و آله و سلم) به ما رسيده نمودى.

معاويه:

من هم اكنون شما را به اطاعت از خدا و رسول دعوت مى‏كنم، و اگر بر خلاف اين گفته باشم، توبه مى‏نمايم، شما را به اتحاد و انسجام و پيوستن به جماعت سفارش مى‏كنم، و از تفرقه بر حذر مى‏دارم، به پيشوايانتان احترام كنيد و آنها را به كارهاى نيك و رهبرى نماييد و در هر فرصتى نصيحت نماييد.

تبعيد شدگان: فريب ظاهرسازى و چرب زبانى معاويه را نخوردند، و با قاطعيت گفتند: ما به تو امر مى‏كنيم كه از مقام خود بركنار شوى؛ زيرا مى‏دانيم كه در ميان مسلمانان كسانى بهتر و سزاوارتر هستند كه بايد به جاى تو بنشينند.

معاويه كه از شدت ناراحتى آب دهانش گلوگيرش شده بود گفت، آن شخص برتر كيست؟

تبعيد شدگان: او كسى است كه پدرش از پدر تو پيش‏قدمتر و نيك‏تر، و خودش از تو به اسلام نزديك‏تر است.